Nồng độ bụi mịn PM2.5 bao nhiêu là nguy hiểm?

Nồng độ bụi mịn PM2.5 bao nhiêu là nguy hiểm?

Theo WHO, nồng độ bụi mịn PM2.5 vượt quá 15 μg/m3 (trung bình 24 giờ) đã bắt đầu tác động xấu đến sức khỏe, và chạm mốc 35.5 μg/m3 trở lên sẽ bước vào ngưỡng nguy hiểm. Vậy các chỉ số nồng độ bụi mịn PM2.5 (μg/m3) hiển thị trên ứng dụng đo không khí phản ánh chính xác điều gì về mức độ an toàn của bạn? 

Phân biệt Nồng độ PM2.5 (μg/m3) và Chỉ số chất lượng không khí (AQI)

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa nồng độ PM2.5 và chỉ số AQI khi xem thông báo thời tiết hay sử dụng các ứng dụng đo chất lượng không khí. Dù cùng phản ánh độ ô nhiễm, đây là hai chỉ số hoàn toàn khác nhau về bản chất và cách tính.

Nồng độ bụi mịn PM2.5 là chỉ số đo lường vật lý trực tiếp, thể hiện tổng khối lượng hạt bụi mịn PM2.5 (tính bằng microgam – μg) có trong một mét khối không khí (m3). Đây là con số thực tế thu được từ các máy đo hoặc cảm biến chuyên dụng. Nồng độ càng lớn nghĩa là mật độ hạt bụi trong không khí bạn hít thở càng dày đặc.

Chỉ số chất lượng không khí AQI (Air Quality Index) là thang điểm quy đổi không có đơn vị, thường kéo dài từ 0 đến 500, được tạo ra nhằm đơn giản hóa dữ liệu kỹ thuật phức tạp thành các mốc cảnh báo dễ hiểu cho công chúng. AQI không chỉ tính riêng PM2.5 mà còn tổng hợp dựa trên thuật toán quy đổi từ nhiều chất ô nhiễm khác (như PM10, O2, NO2, CO). Mỗi mức AQI sẽ đi kèm với một mã màu riêng (xanh, vàng, cam, đỏ, tím, nâu) giúp người dân nhanh chóng nhận biết mức độ an toàn và tác động sức khỏe tương ứng.

Nồng độ PM2.5 bao nhiêu là nguy hiểm?

Phản ứng của cơ thể khi hít phải bụi mịn vượt ngưỡng

Nồng độ bụi mịn PM2.5 vượt qua các ngưỡng an toàn (>35.5 μg/m3), cơ thể sẽ lập tức kích hoạt cơ chế tự vệ và gánh chịu tổn thương qua 2 giai đoạn.

Tác động tức thì xuất hiện triệu chứng cay mắt, đỏ mắt, hắt hơi liên tục, ho khan và rát họng do bám bụi. Gây co thắt phế quản nhẹ, cảm giác tức ngực, khó thở, đặc biệt ở người tập luyện thể thao ngoài trời. Người có tiền sử hen suyễn hoặc viêm xoang dễ xuất hiện các cơn co thắt, suy hô hấp đột ngột.

Tác động lâu dài có thể xâm nhập phế nang, đi sâu vào máu, tăng nguy cơ mắc các bệnh hiểm nghèo. Nhờ kích thước siêu nhỏ (< 2.5 μm), bụi mịn vượt qua mọi màng lọc tự nhiên, đi sâu vào phế nang làm giảm dung tích phổi và xơ hóa mô phổi. Bụi mịn PM2.5 đi thẳng vào hệ tuần hoàn, gây viêm màng trong mạch máu, tăng độ nhớt của máu và thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa. Việc tích tụ PM2.5 kéo dài làm tăng tỉ lệ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy giảm trí nhớ và ung thư phổi.

Khuyến nghị hàng động theo từng mức nguy hại

Để chủ động ứng phó và bảo vệ sức khỏe, bạn nên áp dụng các biện pháp phòng ngừa linh hoạt dựa trên nồng độ bụi mịn PM2.5 hiển thị thực tế hằng ngày.

Nồng độ bụi mịn PM2.5 ở mức chấp nhận được (12.1 – 35.4μg/m3) bạn nên duy trì hoạt động sinh hoạt và thể thao bình thường. Với nhóm người cực kỳ nhạy cảm nên lưu ý nếu xuất hiện triệu chứng ho hoặc khó thở nhẹ.

Nồng độ bụi mịn PM2.5 ở mức kém, mức này nguy hại cho nhóm người nhạy cảm (35.5 – 55.4μg/m3). Trẻ em, người già, người có bệnh hô hấp cần đeo khẩu trang chuyên dụng khi ra đường. Hạn chế tập thể dục ngoài trời vào sáng sớm vì đây là thời điểm bụi mịn thường lắng đọng sát mặt đất. Bật máy lọc không khí màng HEPA ở chế độ tự động trong không gian sống.

Nồng độ bụi mịn PM2.5 ở mức xấu – nguy hại cho cộng đồng (55.5 – 150.4μg/m3) tất cả mọi người bắt buộc đeo khẩu trang chống bụi mịn khi di chuyển ngoài trời. Bên cạnh đó cần đóng bớt cửa sổ, lau ẩm bề mặt nhà cửa hằng ngày để tránh tái phát tán bụi. Chuyển các hoạt động thể thao ngoài trời vào trong nhà.

Nồng độ bụi mịn PM2.5 ở mức rất xấu và nguy hại (> 150.5μg/m3) bạn cần hạn chế tối đa việc ra khỏi nhà nếu không thật sự cần thiết. Đóng kín toàn bộ cửa sổ, sử dụng máy lọc không khí liên tục ở công suất cao. Vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý thường xuyên sau khi từ bên ngoài về.

Bụi mịn PM2.5 nguy hiểm ngay từ mốc 35.5μg/m3. Kiểm tra chỉ số nồng độ bụi hằng ngày để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình đúng cách.